Dijital Ayak İzi ve Unutulma Hakkı: Yapay Zeka (Deepfake) Mağduru Olursanız Ne Yapmalısınız?

Bugün dijital ayak izimiz sadece paylaştıklarımızdan ibaret değil; yapay zeka araçlarıyla irademiz dışında üretilen, değiştirilen veya "şoplanan" içerikler de bu izin bir parçası haline geldi. Peki, adınızın yanına iliştirilen bu dijital lekelerden kurtulmak mümkün mü? 

1. Dijital Ayak İzi Nedir? Sadece Sizin Paylaştıklarınız mı? Dijital ayak izi, internette bıraktığınız her türlü veridir. Ancak günümüzde ikiye ayrılır: 

• Aktif Ayak İzi: Kendi paylaştığınız fotoğraflar, tweetler, bloglar.
• Pasif (Zorunlu) Ayak İzi: Kişinin farkında olmadan veya bilinçsiz bir şekilde geride bıraktığı izler olmakla birlikte başkalarının da sizin hakkınızda yazdıkları veya yapay zeka (AI) ile sizin üzerinizden üretilen içeriklerdir.

 !  Yapay zeka ile birinin fotoğrafını müstehcen hale getirmek (Deepfake), sadece bir "şaka, eğlence" değil; Türk Ceza Kanunu kapsamında Özel Hayatın Gizliliğini İhlal ve Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Olarak Yayılması suçlarını oluşturur.

 2. Google’dan İsim Sildirme (Unutulma Hakkı) Nedir? Unutulma hakkı; bireyin geçmişte yaşadığı ve dijital ortamda yer alan olumsuz, güncelliğini yitirmiş veya onur kırıcı bilgilerin arama sonuçlarından çıkarılmasını isteme hakkıdır. 

• Google her şeyi siler mi? Hayır. Google içeriği asıl siteden (örneğin X’ten) silmez; ancak adınız aratıldığında o sonucun listelenmesini engelleyebilir.

 3. Adım Adım Mücadele Rehberi: Mağduriyet Anında Ne Yapmalı?

A. Kaynak Siteden Kaldırma (Uyar-Kaldır) Örneğin, içerik Grok üzerinden üretilip Twitter’da (X) paylaşıldıysa, ilk adım platformun kendi raporlama araçlarını kullanmaktır. 

• Tavsiye: Başvurunuzda "Yapay zeka ile üretilmiş, rıza dışı müstehcen içerik" (Non-consensual sexual content) seçeneğini işaretleyin.

 B. Google "Yasal Nedenlerle Kaldırma" Formu Eğer içerik Google arama sonuçlarında çıkıyorsa, Google’ın Resmi Talep Formu üzerinden başvurmalısınız. Google, rıza dışı müstehcen içerikler ve deepfake görseller için artık çok daha hızlı (genelde birkaç gün içinde) aksiyon alıyor.  Google’a Yapılan Başvurularda "Red" Almamak İçin Kritik Detaylar Google, her unutulma hakkı talebini kabul etmez. Başvurunuzun kabul edilmesi için şu iki dengeye dikkat etmelisiniz: 

• Kamusal Yarar vs. Kişisel Hak: Eğer siz toplumun tanıdığı bir siyasetçi veya kamu görevlisiyseniz, Google "halkın haber alma özgürlüğünü" üstün tutabilir. Ancak deepfake ve müstehcen içeriklerde "kamusal yarar" istisnası işlemez. Başvurunuzda mutlaka "içeriğin sahte (AI üretimi) ve rıza dışı" olduğunu vurgulayın.
• Yanlış Kategori Seçimi: Başvuruyu genel "içerik kaldırma" yerine "Rıza dışı paylaşılan cinsel içerikli görseller" kategorisinden yapmalısınız. Bu kategori, Google’ın en hızlı yanıt verdiği öncelikli hattır.

 C. Hukuki Süreç: Sulh Ceza Hakimliği Eğer platform içeriği kaldırmıyorsa, kendiniz yahut avukatınız aracılığıyla Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Çıkarılması kararı aldırabilirmak için yetkili Sulh Ceza Hakimliğine başvuruda bulunabilirsiniz.

 4. Dijital Delillerin "Hukuki Geçerliliği" Nasıl Sağlanır? Bir ekran görüntüsü (screenshot) almak mahkemede her zaman yeterli olmayabilir. Çünkü ekran görüntüleri üzerinde oynama yapmak kolaydır. 

• Zaman Damgalı Ekran Görüntüsü:  Zaman damgası servisleri ya da "E-Tespit" (Türkiye Noterler Birliği servisleri) üzerinden içeriğin o an orada olduğunu resmiyete dökün.
• URL ve Kaynak Kod Kaydı: Görselin sadece kendisini değil, yer aldığı sayfanın tam URL bağlantısını ve mümkünse sayfa kaynağını kaydedin.

 5. "Dijital Temizlik" Sonrası Süreç: Takip ve İzleme İçeriği sildirmek yetmez; internetin "hortlama" (re-upload) huyu vardır. 

• Google Alarm (Google Alerts) Kurun: Adınız ve soyadınız geçtiğinde size mail gelmesi için uyarılar oluşturun.
• Tersine Görsel Arama: Periyodik olarak mağduriyete konu olan görseli Google Görseller veya PimEyes gibi yüz tanıma odaklı arama motorlarında aratarak başka sitelere sızıp sızmadığını kontrol edin.

 6. Psikolojik ve Hukuki Danışmanlığın Önemi Bu tür saldırılar yalnızca hukuki bir mesele değil, aynı zamanda ciddi bir itibar suikastı niteliği taşır. Kişi hem psikolojik olarak yıpratılmakta hem de dijital ortamda bırakılan izler nedeniyle uzun vadeli zararlarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum açık bir mağduriyet oluşturur. Hukuki sürecin gecikmeksizin başlatılması, zararın büyümesini önlemenin ve dijital ayak izinin daha fazla yayılmasını durdurmanın en etkili yoludur. Bu nedenle, hukuki danışmanlık kadar psikolojik destek de sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından büyük önem taşır.